Die mausoleum van Ferdowsi in Tus, in die provinsie Razavi Khorasan in Iran, is een van die belangrikste kulturele monumente wat aan die groot Persiese digter Abu’l-Qasem Ferdowsi gewy is.
Ferdowsi is omstreeks 940 n.C. gebore en word algemeen beskou as die skrywer van die Shahnameh, die beroemde Persiese epos. Hy het hierdie omvangryke werk omstreeks 1010 n.C. voltooi. Die Shahnameh is nie bloot ’n historiese kroniek nie, maar ’n epiese literêre werk wat legendes, mitologie, koningsverhale en kulturele herinneringe van Iran bevat.
Volgens historiese bronne is Ferdowsi ná sy dood, omstreeks 1019–1020 n.C., in sy eie tuin in Tus begrawe. Die huidige mausoleum is egter baie later gebou. Die bouwerk het in 1928 begin en is in 1934 voltooi, betyds vir die groot herdenking van Ferdowsi se millennium.
Die argitektuur van die mausoleum toon duidelike invloede uit die antieke Iranse argitektuur. Die monument herinner onder meer aan die argitektoniese tradisies van Persepolis en die graf van Kores die Grote in Pasargadae. Die gebruik van marmer, monumentale kolomme, trappe en geometriese vorms gee die gebou ’n kenmerkende neo-klassieke voorkoms wat na die antieke verlede van Iran verwys.
Die eerste argitektoniese plan is deur Karim Taherzadeh Behzad voorgestel. Later is ’n ander plan en ’n gipsmodel deur André Godard gebruik, waarna die ontwerp tydens die bouproses verder aangepas is.
Ongeveer drie dekades later is die kompleks uitgebrei en opgeknap. Die mausoleum is in 1969 gerestoureer, terwyl die groter kompleks reeds in April 1968 amptelik geopen is nadat nuwe ruimtes, ’n biblioteek, museum en ander geriewe bygevoeg is.
Vandag is die mausoleum van Ferdowsi ’n belangrike bestemming vir besoekers wat belangstel in die geskiedenis, literatuur, argitektuur en kulturele erfenis van Iran. Dit is nie net die graf van een van Iran se bekendste digters nie, maar ook ’n plek waar die verband tussen Persiese letterkunde en die kulturele geskiedenis van Iran sigbaar word.
📍 Ligging: Tus, Razavi Khorasan, Iran
📜 Ferdowsi: omstreeks 940–1019/1020 n.C.
📖 Shahnameh voltooi: 1010 n.C.
🏛️ Huidige mausoleum gebou: 1928–1934
🔨 Groot opknapping: 1969